یکی از مهمترین مشکلات ناشی از افزایش دمای هوا، گرمازدگی است؛ وضعیتی که در صورت بیتوجهی ممکن است عوارض جدی برای بدن ایجاد کند.
شناخت علائم گرمازدگی، آگاهی از روشهای پیشگیری و دانستن اینکه در این شرایط چه مواد غذایی و میوههایی میتوانند به بدن کمک کنند، نقش مهمی در حفظ سلامت دارد. در این مقاله از میوری هر آنچه باید درباره گرمازدگی بدانید را به زبان ساده بررسی میکنیم.
گرمازدگی چیست؟
گرمازدگی زمانی اتفاق میافتد که بدن به دلیل قرار گرفتن طولانیمدت در گرمای شدید یا انجام فعالیت بدنی سنگین، دیگر نتواند دمای خود را تنظیم کند. در این شرایط، دمای مرکزی بدن به بیش از ۴۰ درجه سانتیگراد میرسد و اگر اقدامات درمانی بهموقع انجام نشود، ممکن است به مغز، قلب، کلیهها و سایر اندامهای حیاتی آسیب وارد شود
. این مشکل بیشتر در روزهای بسیار گرم تابستان، هنگام ورزش در فضای باز یا در افرادی که آب کافی مصرف نمیکنند، دیده میشود
. مهمترین علائم گرمازدگی
علائم گرمازدگی ممکن است بهتدریج یا بهصورت ناگهانی ظاهر شوند. مهمترین نشانهها عبارتاند از
: - افزایش شدید دمای بدن
- سردرد شدید و مداوم
- سرگیجه و احساس ضعف
- تهوع یا استفراغ
- پوست داغ، قرمز و خشک یا گاهی مرطوب
- تپش قلب
- تنفس سریع
- گرفتگی عضلات
- کاهش تمرکز و گیجی
- خوابآلودگی یا بیحالی شدید
- بیهوشی یا تشنج در موارد شدید
اگر فرد دچار کاهش سطح هوشیاری، تشنج یا بیهوشی شد، باید بدون تأخیر با اورژانس تماس گرفته شود
. 
چه افرادی بیشتر در معرض گرمازدگی هستند؟
برخی افراد نسبت به دیگران بیشتر در معرض خطر قرار دارند، از جمله
: - کودکان
- سالمندان
- زنان باردار
- ورزشکاران
- کارگران فضای باز
- افراد مبتلا به بیماریهای قلبی یا کلیوی
- افرادی که دچار کمآبی بدن هستند
این افراد باید در روزهای گرم، بیشتر به مصرف آب و استراحت در محیط خنک توجه کنند
. علائم گرمازدگی در کودکان
بدن کودکان نسبت به تغییرات دما حساستر است و سریعتر دچار کمآبی میشود. مهمترین علائم گرمازدگی در کودکان شامل موارد زیر است
: - خوابآلودگی غیرطبیعی
- بیقراری
- تب بالا
- خشکی دهان
- کاهش اشتها
- استفراغ
- قرمزی پوست
- کاهش انرژی
در صورت مشاهده این علائم، کودک را به محیطی خنک منتقل کرده و در صورت ادامه علائم، به پزشک مراجعه کنید
. درمان خانگی گرمازدگی
اگر علائم خفیف باشد و فرد هوشیاری کامل داشته باشد، میتوان اقدامات زیر را انجام داد
: انتقال به محیط خنک
فرد را از زیر نور مستقیم خورشید خارج کرده و به محیطی دارای تهویه مناسب یا سایه منتقل کنید
. نوشیدن آب و مایعات
بهآرامی آب خنک یا محلولهای حاوی الکترولیت بنوشید تا مایعات از دست رفته بدن جبران شود
. کاهش دمای بدن
- کمپرس سرد روی گردن، زیر بغل و کشاله ران قرار دهید.
- از حوله مرطوب استفاده کنید.
- دوش آب خنک (نه آب یخ) بگیرید.
استراحت کافی
تا زمان بهبود کامل، از انجام فعالیت بدنی خودداری کنید
. اگر علائم پس از ۳۰ دقیقه کاهش پیدا نکرد یا شدت گرفت، مراجعه فوری به مرکز درمانی ضروری است
. تغذیه مناسب در روزهای گرم سال میتواند به حفظ تعادل آب بدن و کاهش خطر گرمازدگی کمک کند. میوههای آبدار علاوه بر تأمین آب، حاوی ویتامینها، آنتیاکسیدانها و مواد معدنی ضروری هستند
. هندوانه هندوانه بیش از ۹۰ درصد آب دارد و یکی از بهترین میوهها برای روزهای گرم محسوب میشود. این میوه با تأمین آب بدن و پتاسیم، به کاهش احساس گرما و جبران مایعات از دسترفته کمک میکند
. خیار خیار نیز سرشار از آب است و مصرف آن به حفظ آب بدن، خنک شدن و جلوگیری از کمآبی کمک میکند
. پرتقال پرتقال منبع خوبی از ویتامین
C و پتاسیم است و میتواند بخشی از الکترولیتهای از دست رفته بدن را جبران کند
. طالبی و خربزه این میوههای تابستانی علاوه بر آب فراوان، دارای ویتامین
A، ویتامین
C و مواد معدنی مفید هستند و انتخاب مناسبی برای روزهای گرم به شمار میروند
. انگور انگور حاوی آب، قند طبیعی و آنتیاکسیدان است و میتواند انرژی از دست رفته بدن را تا حدی جبران کند
. در زمان گرمازدگی چه غذاهایی بخوریم؟
در صورت گرمازدگی یا قرار گرفتن طولانیمدت در هوای گرم، بهتر است غذاهای سبک و زود هضم مصرف کنید؛ مانند
: - سالادهای تازه
- ماست کمچرب
- سوپهای سبک
- سبزیجات تازه
- میوههای آبدار
- آب و محلولهای حاوی الکترولیت
در مقابل، بهتر است مصرف غذاهای پرچرب، سرخکردنی، بسیار شیرین و پرادویه را محدود کنید؛ زیرا هضم آنها میتواند فشار بیشتری به بدن وارد کند
. چگونه از گرمازدگی پیشگیری کنیم؟
رعایت چند نکته ساده میتواند احتمال گرمازدگی را تا حد زیادی کاهش دهد
: - روزانه آب کافی بنوشید، حتی اگر احساس تشنگی ندارید.
- در ساعات اوج گرما (حدود ۱۱ تا ۱۶) کمتر در فضای باز باشید.
- لباسهای نخی، روشن و گشاد بپوشید.
- هنگام ورزش یا کار در فضای باز، استراحتهای منظم داشته باشید.
- از کلاه، عینک آفتابی و کرم ضدآفتاب استفاده کنید.
- کودکان، سالمندان و حیوانات خانگی را هرگز داخل خودروی خاموش رها نکنید.
جمعبندی
گرمازدگی یکی از مشکلات شایع فصل تابستان است که با شناخت بهموقع علائم آن میتوان از بروز عوارض جدی جلوگیری کرد. افزایش دمای بدن، سردرد، سرگیجه، تهوع، ضعف و گیجی از مهمترین
علائم گرمازدگی هستند. نوشیدن آب کافی، مصرف میوههای آبدار مانند هندوانه، خیار، طالبی و پرتقال، پوشیدن لباس مناسب و پرهیز از حضور طولانیمدت در گرمای شدید، از مؤثرترین راههای پیشگیری از این مشکل به شمار میروند
. در صورتی که علائم شدید باشند یا فرد دچار کاهش هوشیاری شود، مراجعه فوری به پزشک یا اورژانس ضروری است
. 
